آب و پاکیزگی

آب این مایه حیات را قدر بدانیم!....

آب سالم و پاکیزه آب آشامیدنی ، علاوه بر سالم بودن لازم است پاکیزه نیز باشد . زیرا آب سالم وکدر یا بامزه نامطلوب وداشتن رنگ، ممکن است مورد اعتراض مصرف کننده قرار گرفته و مصرف کننده به طرف آب به ظاهر پاکیزه ای گرایش پیدا کند که از نظر کیفیت شیمیایی و میکروبی، نامطلوب باشد . آب سالم آبی است که حتی در درازمدت مصرف آن خطری برای مصرف کننده ایجاد نکند . توصیه می شود آب آشامیدنی نه تنها کاملا سالم باشد بلکه باید "پاکیزه " یعنی مورد پسند مصرف کننده هم باشد . چنین آبی را می توان " پذیرفتنی " یا " نوشیدنی " تلقی نمود. آب آشامیدنی از طریق تعیین کیفیت فیزیکوشیمیایی ومیکروب شناختی ارزیابی وانتخاب می گردد. ویژگی های آب سالم 1 .عاری از عوامل زنده بیماری زا باشد 2 .عاری از مواد شیمیایی زیان آور باشد 3 .بدون رنگ و بو، وطعم مطبوع داشته باشد 4 .قابل استفاده برای مصارف خانگی باشد آبی که یک یا دو مورد از ویژگی های فوق را نداشته باشد بویژه مورد یک و دو،آن را آلوده و برای شرب غیرقابل مصرف می دانند. آلودگی آب آب خالص مطابق ساختمان شیمیایی آن به هیچ وجه در طبیعت وجود ندارد، لیکن انواع ناخالصی ها به صورت حل شده، معلق یا بینابینی با خود دارد . که در بخش ناخالصی های آب آمده است . جنبه وخیم تر، آلودگی آب ناشی از فعالیت های انسانی است مانند شهرنشینی و صنعتی شدن. تعریف آب آلوده آبی که دارای عوامل بیماری زای عفونی یا انگلی، مواد شیمیایی سمی، ضایعات و فاضلاب خانگی وصنعتی باشد را آب آلوده گویند .آلودگی آب از فعالیت های انسانی، نشات می گیرد . منابع آلاینده آب عبارتند از: الف - گندآب که عوامل زنده بیماری زا و مواد آلی تجزیه پذیر را در بردارد. ب- مواد زائد تجاری و صنعتی در بر دارنده عوامل سمی از نمک های فلزی یا مواد شیمیایی پیچیده مصنوعی. ج- آلاینده های کشاورزی نظیر کودها و آفت کش ها. د- آلاینده های فیزیکی مانند گرما آلودگی حرارتی و مواد پرتوزا. آلودگی را می توان به عنوان یک تغییر نامطلوب در خواص فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیکی آب تعریف کرد که باعث به خطر انداختن سلامت، بقاء و فعالیت های انسان یا سایر موجودات زنده می شود ویژگی های فیزیکی یا ظاهری آب ویژگی های فیزیکی آب نظیر بو، مزه، کدورت، درجه حرارت و رنگ آب میباشد که این ویژگیها در صورتیکه خارج از حدود استاندارد تعریف شده باشند می توانند آب را برای مصرف کننده نامطلوب سازد. بو و طعم اساسی ترین مساله در مورد آب تصفیه شده عدم داشتن بو و طعم می باشد، بوی آب قاعدتاٌ ارتباط نزدیکی با طعم آن دارد . عوامل مختلفی در ایجاد طعم و بوی آب موثر است . ازجمله این عوامل جلبک ها، تجزیه گیاهان آبزی، محصولات حاصل از کلرینه نمودن آب نظیر کلر و فنل ها و آب های راکدی که در انتهای سیستم توزیع ساکن می مانند. کدورت آب پدیده ای است که میزان زلال بودن یا شفافیت آن را مشخص می کند و یکی از معیارهای تعیین کیفیت ظاهری آب است . کدورت معمولا به علت وجود مواد معلّق د ر آب ایجاد می شود . در برنامه های تهیه، تامین و توزیع آب شرب بهداشتی معیار کدورت نیز مورد توجه قرار می گیرد. و معمولا برای اندازه گیری کدورت ها ی بالا از واحدU.T.J برای سنجش استفاده می شود و برای کدورت های پایین از واحدU.T.N استفاده می گردد. آب خالص معمولا بی رنگ است . رنگ آب آلوده نشده می تواند ناشی از مواد در حال گندیـدگی موجـود در زمین یا نمک های فلزی موجود در طبیعت( آهن و منگنز ) باشد .آلاینده های صنعتی نیز می تواننـد بوجـود آورنده طیف وسیعی از رنگ ها در آب های پذیرنده باشند . رنگ آب معمولا با واحد هیزن که معروف به مقیاس پلاتین کبالت است، بیان می شود. دمای آب از آنجایی که گوارایی آب مربوط به میزان اکسیژن محلول در آن می باشد هرقدر دمای آب بالاتر باشد میزان حلالیت اکسیژن محلول در آن کمتر خواهد بود لذا آب به اصطلاح گرم با دمای 20 درجه بالاتر اکسیژن کمتری در بر دارد و مورد رضایت مصرف کننده نیست در حالی که آب با دمای بین 5 تا 15 درجه سانتی گراد اکسیژن محلول بیشتری در خود دارد که گوارا و مطلوب است البته دمای پایین تر از 5 درجه نیز برای نوشیدن مطلوب نیست. تصفیه آب کیفیت آب های مورد نیاز برای مصارف خاص به ندرت با ویژگی های طبیعی آنها مطابقت دارد . آب آشامیدنی با ویژگی ذ کر شده که بایستی سالم وتمیز باشد به طور طبیعی به مقدار کافی در دسترس نمی باشد . اکثرمنابع آب از نظر کیفیت شیمیایی و بیولوژیکی برای شرب مناسب نیستند و قبل از مصرف احتیاج به یـک سری عملیات ویژه دارند . چنین عملیاتی که به منظور متناسب سازی آب برای مصرف خاصش صورت می گیرد تصفیه نامیده می شود . تصفیه یا پالایش آب از نظر پزشکی و بهداشت اهمیت زیادی دارد . از بین منابع آب، آب های سطحی ناخالصی های بیشتری در بر دارند تا آب های زیرزمینی . پس این قبیل منابع احتیاج به تصفیه جدی دارنـد لـیکن آب های زیرزمینی از نظر کیفیت میکروب شناختی برای حفظ سلامت، حداقل باید ضدعفونی شوند و شاید برخـی ازآن ها به خاطر داشتن پاره ای عناصر شیمیایی نظیر آهن و منگنز احتیاج به تصفیه مقدماتی داشته باشند. PH غلظت یون هیدروژن در آب با معیارPH سنجیده می شود . این ویژگی یکی از مهـم تـرین خـواص فیزیکـو شیمیایی آب محسوب می شود . زیرا گزینه بهینه در مورد بهسازی آب بهPH آن بستگی دارد . در آب نزدیک خلوص، غلظت یون های -OHو+H خیلی کم و تقریبا نزدیک به هم هستند، چنین آبی را خنثـی گوینـد . PH آب در 25 درجه سانتی گراد حدود 7 است . در شرایطی که غلظت یون هیدروژن بیش از یون هیدروکسیل باشدPH کمتر از 7 و آب اسیدی است در صورتی که غلظت یون هیدروکسیل بیش ا ز یون هیدروژن باشد PH بیشتر از 7 و آب قلیایی است.